بخش صنعت در 33 ماه منتهي به زمستان سال 1388، تراز شغلي 209 هزار (كسر مشاغل از بين رفته به اشتغال ايجاد شده) را نشان مي‌دهد كه بيانگر دستيابي به كمتر از 27 درصد از اهداف محقق در برنامه چهارم اقتصادي است.

جمعيت فعال ايران در سال 1385 برابر با 23 ميليون و 466 هزار نفر و نرخ بيكاري، 3/11 درصد اعلام شد. مطابق اين آمار در سال 1385 حدود 20 ميليون و 814 هزار شاغل در كشور وجود داشت كه با احتساب نرخ 75/31 درصدي صنعت در اشتغال، به اين معنا بود كه شش ميليون و 608 هزار نفر در صنعت مشغول به كار بودند.   

مطابق آمار اعلامي از سوي مركز آمار ايران، نرخ بيكاري سال 1386 با 7/0 درصد كاهش نسبت به سال 85 به 6/10 درصد رسيد. اين نرخ در بهار سال 86 برابر 7/10 درصد، تابستان 9/9 درصد، پاييز 8/9 درصد و زمستان 9/11 درصد بود.

همچنين بررسي اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي در گزارش مركز آمار ايران در سال 87 نشان مي‌داد كه بخش خدمات با 2/48 درصد بيشترين سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است و در مراتب بعدي بخش‌هاي صنعت با 3/32 و كشاورزي با 5/19 درصد قرار دارند و بررسي نرخ بيكاري جوانان 24 - 15 ساله حاكي از آن است كه 6/25 درصد از جمعيت فعال 24 - 15 ساله بيكار بوده‌اند.

با توجه به جداول بانك مركزي كه جمعيت فعال سال 1386 را 23 ميليون و 579 هزار نفر اعلام مي‌كرد، مشخص است كه 21 ميليون و 103 هزار نفر در اين سال شاغل بوده‌اند كه از اين تعداد، شش ميليون و 816 هزار نفر در بخش صنعت مشغول به كار بوده‌اند.

از بين رفتن 7 هزار فرصت شغلي صنعتي در 87در ابتداي سال‌جاري مركز آمار ايران نرخ بيكاري سال 87 كل كشور را 4/10 درصد اعلام كرد كه نسبت به سال 86 كاهش نشان مي‌داد.

در اين گزارش با اعلام نتايج طرح آمارگيري از نيروي كار در زمستان 1387 تصريح شده بود كه بررسي نرخ بيكاري افراد 10 ساله و بيشتر نشان مي‌دهد 5/12 درصد از جمعيت فعال (شاغل و بيكار)، بيكار بوده‌اند.

بررسي روند تغييرات اين نرخ حاكي از آن است كه اين شاخص نسبت به زمستان 1386 معادل 6/0 درصد و نسبت به پاييز 1387 حدود سه درصد افزايش داشت.

مطابق گزارش مركز آمار بررسي نرخ بيكاري جوانان 15 تا 24 ساله حاكي از آن بود كه در زمستان 1387 معادل 4/27 درصد از جمعيت فعال اين گروه سني بيكار بوده‌اند. بررسي تغييرات فصلي نرخ بيكاري جوانان 15 تا 24ساله نيز نشان مي‌داد اين نرخ نسبت به زمستان 1386، 8/1 درصد و نسبت به پاييز 1387، 9/5 درصد افزايش داشته است.

همچنين بررسي اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي نشان مي‌داد در زمستان 1387 بخش خدمات با 2/48 درصد بيشترين سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است.

سهم بخش صنعت 2/33 درصد و بخش كشاورزي 5/18 درصد بوده است. با احتساب جمعيت فعال در اين سال؛ يعني 22 ميليون و 892 هزار نفر معلوم مي‌شود كه 20 ميليون و 511 هزار شاغل در سال 1387 وجود داشته كه از اين تعداد شش ميليون و 809 هزار نفر در بخش صنعت به فعاليت پرداخته‌اند.

به عبارتي فرصت‌هاي شغلي در سال 1387 در بخش صنعت نسبت به سال گذشته از يك كاهش هفت هزار نفري برخوردار بوده و در مقابل ايجاد فرصت‌هاي شغلي جديد در بخش صنعت، از بين رفتن اشتغال روند شتابان‌تري داشته است.

• 
  
  سهم اشتغال صنعت 9/31 درصد
  
  

براساس نتايج اين طرح در تابستان 1388، بررسي نرخ مشاركت اقتصادي جمعيت 10 ساله و بيشتر نشان مي‌دهد كه 7/39 درصد جمعيت در سن كار از نظر اقتصادي فعال بوده‌اند؛ يعني در گروه شاغلان يا بيكاران قرار گرفته‌اند.

بررسي تغييرات نرخ مشاركت اقتصادي كل كشور حاكي از افزايش 7/1 درصدي اين نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل (تابستان 1387) و كاهش 8/0 درصدي آن نسبت به فصل گذشته (بهار 1388) است. بررسي نرخ بيكاري جمعيت 10 ساله و بيشتر در تابستان 88 نشان مي‌دهد كه 3/11 درصد از جمعيت فعال بيكار بوده‌اند.

براساس اين نتايج، نرخ بيكاري در بين زنان نسبت به مردان و در نقاط شهري نسبت به نقاط روستايي بيشتر بوده است. بررسي روند تغييرات نرخ بيكاري كل كشور نشان مي‌دهد كه اين شاخص نسبت به فصل مشابه در سال قبل 1/1 درصد افزايش و نسبت به فصل گذشته 2/0 درصد افزايش يافته است. بررسي نرخ بيكاري جمعيت 15 ساله و بيشتر نشان مي‌دهد كه 4/11 درصد از جمعيت فعال بيكار بوده‌اند.

براساس اين نتايج، نرخ بيكاري در بين زنان نسبت به مردان و در نقاط شهري نسبت به نقاط روستايي بيشتر بوده است. بررسي اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي نشان مي‌دهد كه بخش خدمات با 2/46 درصد بيشترين سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. در مراتب بعدي بخش‌هاي صنعت با 9/31 و كشاورزي با 9/21 درصد قرار دارند.

بررسي نرخ بيكاري جوانان 24-15 ساله حاكي از آن است كه 7/22 درصد از جمعيت فعال اين گروه سني بيكار بوده‌اند. اين شاخص در بين زنان نسبت به مردان و در نقاط شهري نسبت به نقاط روستايي بيشتر بوده است.

بررسي روند تغييرات نرخ بيكاري جوانان 24-15 ساله كل كشور نشان مي‌دهد كه اين شاخص نيز نسبت به فصل مشابه در سال گذشته 4/0 درصد كاهش و نسبت به فصل قبل 3/0 درصد افزايش يافته است. نرخ بيكاري جوانان 29-15 ساله نيز حاكي از آن است كه 4/20 درصد از جمعيت فعال 29-15 ساله بيكار بوده‌اند.

اين شاخص در بين زنان نسبت به مردان و در نقاط شهري نسبت به نقاط روستايي بيشتر بوده است. بررسي روند تغييرات نرخ بيكاري جوانان 29-15 ساله نشان مي‌دهد كه اين شاخص نيز نسبت به فصل مشابه در سال گذشته 1/0 درصد كاهش يافته و نسبت به فصل قبل تغييري نكرده است.

• 
  
  جمعيت فعال تابستان امسال‌ 24 ميليون‌
  
  

مطابق جدول اعلامي از سوي معاونت برنامه‌ريزي و نظارت راهبردي رييس‌جمهور، جمعيت فعال در تابستان 1388 به 24 ميليون و 323 هزار نفر رسيده است يعني در تابستان سال‌جاري 21 ميليون و 574 هزار نفر شاغل بودند كه از اين تعداد شش ميليون و 882 هزار نفر در بخش صنعت مشغول به كار بوده‌اند.

اما آنچه آمار مربوط به نرخ بيكاري را نگران‌كننده كرد گزارشي از مركز آمار بود كه درباره نرخ بيكاري در سه فصل نخستين سال‌جاري منتشر شد. مركز آمار ايران در آخرين گزارش خود از افزايش 8/1 درصدي نرخ بيكاري در فصل پاييز امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل خبر داد.

نتايج اجراي طرح آمارگيري نيروي كار در هر فصل نشان مي‌دهد كه در پاييز 1388 معادل 3/11 درصد از جمعيت فعال كشور (شاغل و بيكار) بيكار بوده‌اند. بر همين اساس، اين شاخص نسبت به پاييز سال گذشته 8/1 درصد افزايش و نسبت به تابستان 1388 هيچ‌گونه تغييري نداشته است.

همچنين نرخ بيكاري جوانان 15 تا 24 ساله منعكس در اين گزارش حاكي از آن است كه 1/24 درصد از فعالان اين گروه سني در پاييز 1388 بيكار بوده‌اند كه اين نرخ نسبت به فصل مشابه در سال قبل 6/2 درصد افزايش و نسبت به تابستان سال 88 حدود 44/1 درصد افزايش يافته است.

بررسي اشتغال در بخش‌هاي عمده اقتصادي نيز نشان مي‌دهد كه در پاييز 1388 بخش خدمات با 6/48 درصد بيشترين سهم اشتغال را به خود اختصاص داده است. در مراتب بعدي بخش‌هاي صنعت با 6/31 درصد و كشاورزي با 8/19 درصد قرار دارند.

با فرض اينكه جمعيت فعال طي فصل پاييز تا زمستان تغييري نكرده باشد و به اين نتيجه خواهيم رسيد كه تعداد شاغلان در همان سطح 21 ميليون و 574 هزار نفري باقي خواهد ماند ولي جمعيت شاغل در بخش صنعت به شش ميليون و 817 هزار نفر تنزل پيدا كرده است.

مقايسه رقم شش ميليون و 817 هزار نفري شاغل در بخش صنعت با رقم شش ميليون و 608 هزار نفر شاغل بخش صنعت در پايان سال 1385 اين نتيجه را مستفاد مي‌كند كه طي سال‌هاي 87-86 و سه فصل نخست سال 1388، تراز شغلي در بخش صنعت (مشاغل ايجادشده در برابر شغل‌هاي از بين رفته) برابر رقمي معادل 209 هزار شغل خواهد بود. به عبارتي در 33 ماه مورد محاسبه، تراز شغلي صنعت ماهانه عدد ايجاد شش هزار و 333 شغل را نشان مي‌دهد.

اين در حالي است كه جهرمي، وزير پيشين كار ايجاد ماهانه يكصد هزار فرصت شغلي را حداقل نياز كشور مي‌خواند و در برنامه چهارم توسعه ايجاد سالانه 900 هزار فرصت شغلي (ماهانه 75 هزار فرصت شغلي) را هدف برنامه خوانده بود.

حال اگر سهم صنعت را همان 31 يا 32 درصد در بحث اشتغال محدود كنيم، آمار نشان مي‌دهد بخش صنعت تنها به حدود 27 درصد از برنامه‌هاي خود پايبند بوده كه كارشناسان دلايل متعددي از جمله كاهش سرمايه‌گذاري در اين بخش، كاهش صرف اقتصادي در بخش توليد، بدتر شدن سالانه فضاي كسب و كار در كشور و... را براي توضيح اين ناكامي‌ها ارايه مي‌كنند.